Ethereum Büyük Krizi Kıl Payı Atlattı! Fusaka Güncellemesi Sonrası Kritik Hata

Ethereum’un Fusaka yükseltmesi 4 Aralık 2025’te sorunsuz şekilde uygulandı.

Ağ, EIP-4844’ten bu yana veri erişilebilirliğinde yapılan en büyük genişlemeyi hiçbir kesinti olmadan hayata geçirerek tarihi bir dönüm noktasına ulaştı.

Ancak yükseltme aktive edildikten yalnızca saatler sonra, Prysm konsensüs istemcisinde ortaya çıkan kritik bir hata ağ istikrarını tehdit etti.

Sorun, blok nihaileşmesini yavaşlattı ancak istemci çeşitliliği koruması devreye girerek olası ağ krizini engelledi.

Prysm Kaynak Kullanımındaki Aşırı Yük Hata Zincirini Tetikledi

Sorun, Prysm düğümlerinin aşırı tarihi durum üretimi nedeniyle hizmet engelleme (DoS) benzeri yük altında kalmasıyla ortaya çıktı.

Prysm çekirdek geliştiricisi Terence Tsao, durumu şöyle açıkladı: “Tarihi durum üretimi işlemci ve bellek açısından çok ağırdır. Bir node, paralel şekilde çok sayıda state replay gerçekleştiğinde kolayca DoS’a uğrayabilir.”

Following yesterday’s successful Fusaka hardfork, a Prysm Consensus Layer client bug caused network-wide participation issues.

The Lido protocol continues to operate normally and there is no cause for concern for stakers.

Lido was less affected by this incident than other…

— Lido (@LidoFinance) December 4, 2025

Yaklaşık iki saat boyunca, hedeflenen off-slot kontrol noktası köklerine yönelik gecikmiş doğrulama taleplerinin artması, düğümlerin geçmiş durumları yeniden inşa etmesine yol açtı ve sistemler neredeyse kilitlenme aşamasına geldi.

Ethereum Vakfı acil yönergeler yayımlarken, diğer 10 konsensüs istemcisi ağı çalışır durumda tutmayı başardı ve hizmet kesintisi yaşanmadı.

Kriz Anında İstemci Çeşitliliği Hayati Rol Oynadı

Prysm kullanıcıları acil çözüm olarak –disable-last-epoch-targets bayrağını etkinleştirirken, Lighthouse, Teku, Nimbus ve Lodestar gibi alternatif istemciler blok doğrulamaya kesintisiz devam etti.

Ağ, yaşanan sorunlara rağmen konsensüsü korudu ve bloklar finalizasyon sürecini sürdürdü.

Lido Finance, diğer stake sağlayıcılara kıyasla daha az etkilendiğini bildirdi. Bunun nedeni, Lido’nun dağıtılmış doğrulayıcı yapısında Prysm’in yalnızca yaklaşık %15 node payına sahip olması.

Protokolün 2025 üçüncü çeyrek metrikleri, tek istemciye bağlı kalmamak için çeşitlendirilmiş kullanım stratejisinin bilinçli olarak uygulandığını gösteriyor.

Çoğu Lido-Prysm operatörü birkaç saat içinde yapılandırma değişikliğini uygulayarak veya geçici olarak farklı istemcilere geçerek sistemi normale döndürdü.

Olay, Ethereum’da uzun süredir tartışılan istemci çeşitliliğinin konsensüs hatalarına karşı en önemli savunma olduğu görüşünü bir kez daha doğruladı.

Geliştirici Kydo, yükseltmenin aynı anda dört kritik anlatıyı güçlendirdiğini vurgulayarak durumu şöyle özetledi:

• Sıfır kesinti ile yükseltme
• PeerDAS ile Layer-2 ölçeklenebilirlik artışı
• İstemci çeşitliliğinin değeri
• Gelir potansiyelindeki büyüme

Olay süresince Blob ücret mekanizmasının güncellenmesiyle birlikte Ethereum’un yıllık gelir hızı kısa süreliğine 3.2 milyar dolara ulaştı.

PeerDAS ve Blob Ölçeklendirme Veri Erişimini Yeniden Şekillendiriyor

Fusaka sadece hata olayıyla gündeme gelmedi. PeerDAS ve Blob Parameter Only (BPO) mekanizmalarıyla Ethereum’un veri yapısında tarihi dönüşümler sağladı.

PeerDAS, veri erişilebilirliği örneklemesi sunarak nodelerin blob verisinin yalnızca 1/8’ini depolayarak ağ güvenliğini korumasını sağlıyor.

Mimari yapı, donanım gereksinimlerini bağımsız nodeler için makul seviyede tutarken ağ kapasitesini 8 kata kadar artırabilecek önemli bir ölçeklenme potansiyeli sunuyor.

Vitalik Buterin, Fusaka’nın önemini şöyle ifade etti: “Fusaka’daki PeerDAS kelimenin tam anlamıyla shardlamadır.”
“Ethereum artık tek bir nodeun tüm veriyi görmesine gerek kalmadan bloklar üzerinde konsensüse varabiliyor.”

Fikir ilk olarak 2017’de ortaya atıldı; ancak Buterin, dağıtılmış blok oluşturma ve sharded mempool gibi hâlâ çözülmesi gereken alanların bulunduğunu, bu konularda çalışmaların sürdüğünü ifade etti.

BPO mekanizması, büyük hard fork güncellemelerini beklemeye gerek kalmadan blob kapasitesinin artırılmasına imkân tanıyor.

PeerDAS in Fusaka is significant because it literally is sharding.

Ethereum is coming to consensus on blocks without requiring any single node to see more than a tiny fraction of the data. And this is robust to 51% attacks – it's client-side probabilistic verification, not… pic.twitter.com/OK81xBteER

— vitalik.eth (@VitalikButerin) December 3, 2025

Fusaka başlangıçta 6 blob hedefiyle çalışıyor; ancak planlanan yükseltmelerle sınır 9 Aralık 2025’te 10/15, 7 Ocak 2026’da 14/21 blob seviyesine çıkarılacak.

Adımlar, 2024 boyunca L2 talebinin hızla artmasıyla blob kapasitesinin doygunluğa ulaştığı baskıya cevap veriyor.

EIP-7918, blob taban ücretlerini yürütme maliyetlerine bağlayarak piyasa istikrarını koruyor. Yükseltme sonrası blob ücretleri 1 weiden 1500 weiye, yani 1500 katına çıktı.

Blob fees are already up 1500x since the Fusaka upgrade has gone live!

Up from 1 wei -> 1500 wei and climbing quickly pic.twitter.com/rI3J2xgJdV

— Jarrod Watts (@jarrodwatts) December 3, 2025

Kydo, bu artışın önemini şöyle açıkladı: “Bu artış blob ücret piyasasını işlevsel hale getiriyor; protokol artık fiyatla talebi yönetebiliyor.”

Bu, L2 ağlarının node kaynaklarını kullanırken anlamlı maliyet ödemesini zorunlu kılarak sürdürülebilir veri ekonomisi sağlıyor.

Ethereum delivering two major upgrades in one year is impressive. The giant is awake and doing the right things:

* Shipping fast
* Improving throughput
* Improving UX
* Improving value capture

— Matt Hougan (@Matt_Hougan) December 4, 2025

Bitwise CIO’su Matt Hougan yükseltmeyi övdü: “Ethereum’un bir yılda iki büyük yükseltme yapması etkileyici. Dev uyandı ve doğru hamleleri yapıyor.”

Paylaşılan bilgilere göre büyük L2’ler arasında Optimism, Fusaka özelliklerini 2026 başında OP Stack’e entegre etmeyi planlıyor. Base, Soneium ve diğer layer-2 ekipleri de geliştirme sürecine katkı sağlıyor.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR: En Çok Artış Beklenen Coinler 2025 Yükselecek Kripto Paralar